Սերունդ. նոր սերնդի դպրոցների ստեղծում

Այս երեք մակարդակների համադրումը ստեղծում է փոխադարձ ուժեղացման շրջան. մոտիվացված աշակերտները ոգեշնչում են ուսուցիչներին, հզորացած ուսուցիչներն աջակցում են միմյանց, իսկ արդյունավետ տնօրենը սատարում է ամբողջ թիմին։ Դպրոցը սկսում է հավատալ, որ հաջողություն հնարավոր է կերտել, այն էլ հիմա։

Տավուշի մարզի Թախտայի հիմնական դպրոցում 2020 թվականի վերջին մեկնարկած մեր փորձնական «Սերունդ» դպրոցն ապշեցուցիչ փոփոխություններ արձանագրեց՝

Մեկնարկից երկու ամսվա ընթացքում աշակերտների թիվը գրեթե կրկնապատկվեց՝ 47-ից հասնելով մոտ 90-ի. երբ լուրը տարածվեց, ընտանիքները սկսեցին երեխաներին վերադարձնել դպրոց։ Մեկ տարի անց աշակերտների թիվն անցավ 100-ը։ Մի տարածաշրջանում, որտեղ դպրոցները փակվում են աշակերտների պակասի պատճառով, Թախտայի վերածնունդը բացառիկ է։

Ուսումնառության արդյունքներն աճեցին. մաթեմատիկայի յուրացման միջին ցուցանիշը հասավ 83%-ի, գրագիտությունը կտրուկ բարելավվեց՝ մեկ տարում 99% աճով, իսկ աշակերտական առաջնորդության միջին գնահատականը հասավ 90%-ի։

Ուսուցիչների և տնօրենի գոհունակությունը հասավ 100%-ի։ Յուրաքանչյուր ուսուցիչ և տնօրենը խորհուրդ տվեցին մյուս դպրոցներին միանալ «Սերունդ» ցանցին. սա նշանակալի գնահատական է այն մարդկանցից, որոնք սկզբում անհանգստանում էին այդքան մեծ փոփոխություններից։

Դպրոցական միջավայրը փոխակերպվեց՝ աշակերտական խմբակներ, պատերին ցուցադրված նախագծեր, աշխատանքից հետո համագործակցող ուսուցիչներ, դպրոցական միջոցառումներին միացող ծնողներ։

Մոդելի նկատմամբ հետաքրքրությունն աճել է ավելի արագ, քան այն բավարարելու մեր կարողությունը։ Տավուշի և Լոռու քսանմեկ դպրոց դիմել է միանալու համար, իսկ 572 ուսուցիչ հայտնել է մասնակցելու իր հանձնառությունն ու պատրաստակամությունը։

Դիմած տասը դպրոցից ինը դիմելու հիմնական պատճառ է նշել գործող «Սերունդ» դպրոցների արդյունքները։ Հարցին, թե ինչն է իրենց համոզել, դպրոցների ղեկավարները հետևողականորեն նշել են երեք բան՝

«Սերունդ»-ն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության ու մարզային իշխանությունների հետ գործընկերությամբ՝ միջազգային փորձագիտությամբ։ Կառավարությունն ուշադիր հետևում է. մեր նպատակն է, որ ԿԳՄՍ նախարարությունը «Սերունդ»-ի արդյունավետ փորձը որդեգրի և ընդլայնի համապետական քաղաքականության մեջ, ներառյալ՝ տնօրենների նոր վերապատրաստումը, նախագծահեն ուսումնառության համար ուսումնական ծրագրի ճկունությունը և ավելին։ «Սերունդ»-ը Հայաստանի դպրոցների ապագայի հետազոտությունների և զարգացման լաբորատորիա է։

Ժառանգված դպրոցը փոխակերպելը ցույց է տալիս, թե որքան հնարավորություններ կան գործող կառուցվածքի ներսում։ «Սերունդ» դպրոցն այլ հարց է տալիս. ի՞նչ կկառուցեինք, եթե ընդհանրապես չլիներ ժառանգված կառուցվածք։

«Սերունդ» դպրոցը մեր ամենահավակնոտ նախաձեռնությունն է՝ զրոյից նախագծված դպրոց այն աշխարհի համար, որն իրականում ժառանգելու են մեր աշակերտները, այլ ոչ թե այն աշխարհի, որի համար գրված են եղել նրանց դասագրքերը։

Անհատականացված ուսումնական միջավայր։ «Սերունդ» դպրոցն իր հիմքում առաջադեմ տեխնոլոգիաները, ներառյալ՝ արհեստական բանականությունը, ինտեգրում է ամենօրյա դասավանդմանը։ ԱԲ-ն անում է այն, ինչ լավագույնս է կարողանում՝ ճշգրիտ որոշում յուրաքանչյուր աշակերտի մակարդակը, իրական ժամանակում հարմարեցնում վարժություններն ու ուսուցիչներին տալիս դասարանում յուրաքանչյուր սովորողի ընթացիկ պատկերը։ Սա մեր մանկավարժներին ազատում է այն աշխատանքի համար, որը միայն մարդիկ կարող են անել՝ մենթորություն, հետաքրքրասիրության խթանում, բնավորության ձևավորում և բարձր ակնկալիքների պահպանում։ Աշակերտներն առաջ են շարժվում իրենց յուրացման տեմպով, ոչ թե օրացույցի։

Հուզական ամրություն՝ ներդրված հենց դպրոցի կառուցվածքում։ «Սերունդ»-ում սոցիալ-հուզական ուսումնառությունն առարկա չէ, այլ միջավայր, որն առկա է օրվա կազմակերպման, մեծահասակների՝ երեխաների հետ հարաբերությունների, անհաշտությունների լուծման և հաջողությունը սահմանելու ձևերի մեջ։ Աշակերտները մեծանում են՝ ճանաչելով իրենց, կառավարելով զգացմունքները և հոգ տանելով միմյանց մասին։ Երկրում, որն իր երիտասարդներից շատ բան է պահանջում, սա այն հիմքն է, որի վրա հենվում է մնացած ամեն ինչ։

Իրական խնդիրների շուրջ կառուցված ուսումնառություն։ Ուսումնական ծրագիրը կազմակերպվում է նախագծերի ու մարտահրավերների, ոչ թե մեկուսացած առարկաների շուրջ՝ ամբողջ ընթացքում ներառելով հայկական մշակութային ժառանգությունը, արժեքներն ու ինքնությունը, ինչպես նաև այն հմտությունները, լեզուներն ու մտածողության սովորությունները, որոնք աշակերտներին պատրաստում են համաշխարհային հասարակությանը լիարժեք մասնակցության։

Առաջնորդությունը՝ որպես կրթության մեջ հաջողելու պահանջ։ Յուրաքանչյուր աշակերտ «Սերունդ» դպրոցն ավարտում է՝ արդեն առաջնորդած լինելով որևէ բան՝ նախագիծ, թիմ կամ համայնքային նախաձեռնություն։ Սա «Սերունդ»-ի համոզմունքն է՝ իրագործված հատուկ այդ նպատակի համար ստեղծված միջավայրում։

Նախագծված՝ վերարտադրվելու համար։ Այն ամենը, ինչ կառուցում ենք «Սերունդ»-ի միջոցով՝ գործառնական մոդելը, ուսումնական ծրագիրը, ուսուցիչների պատրաստությունը, տեխնոլոգիական համակարգը, գնահատման գործիքները, փաստագրվում է, որպեսզի այլ դպրոցներ, դպրոցական համակարգեր և կառավարություններ Հայաստանում ու դրանից դուրս՝ կարողանան արտոնագրով կիրառել և հարմարեցնել այն։ Իսկ «Սերունդ» դպրոցում իրեն արդարացրած փորձն անմիջապես վերադառնում է Կատալիստ ծրագիր, որպեսզի ամբողջ երկրի դպրոցները ստեղծեն բեկումնային արդյունքներ։ Ահա թռիչքային առաջընթացը գործնականում՝ ոչ թե մեկ բացառիկ դպրոց, այլ շատերի համար վերարտադրելի մոդել։